Hiđrôcacbon – Wikipedia tiếng Việt

Hydrocarbon là các hợp chất hữu cơ mà phân tử chỉ gồm carbon và hydro.Chúng lại được chia thành hydrocarbon no, hydrocarbon không no, xycloparafin và hydrocarbon thơm.

Mô hình cấu tạo một phân tử mêtan (CH₄): hợp chất Hydrocarbon đơn giản nhất

Hydrocarbon no là các Hydrocarbon mà các nguyên tử carbon trong phân tử của nó liên kết với nhau bằng liên kết đơn. Còn những hóa trị còn lại được bão hòa bởi các nguyên tử hydro. Hydrocarbon no bao gồm hai loại: loại thứ nhất là ankan (hay còn gọi là parafin) có công thức tổng quát là C_nH_2n+2 (n≥1)và loại thứ hai là cycloankan với công thức tổng quát C_nH_2n (n≥3).

***Ankan:

Các đồng đẳng của mêtan có công thức tổng quát CH₄(CH₂)_n; ví dụ C₂H₆ (êtan), C₃H₈ (propan), C₄H₁₀ (butan),...

Tính chất vật lý[sửa | sửa mã nguồn]

• Ở điều kiện thường:

Từ C1 đến C4: thể khí

Từ C5-C18: thể lỏng;

Từ C19 trở lên: thể rắn.

• Nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi tăng dần theo chiều tăng của phân tử khối (tức càng nhiều C sẽ có nhiệt độ sôi và nóng chảy càng cao).


• Khi số nguyên tử carbon tăng thì phân tử khối tăng nên nhiệt độ sôi tăng. Mạch carbon càng phân nhánh thì bề mặt tiếp xúc càng giảm nên lực hút giữa các phân tử giảm nên nhiệt đội sôi càng giảm do làm gia tăng cấu trúc cầu.


• Vì không có liên kết hidro với nước nên tất cả Hydrocarbon no đều không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ.

Tính chất hóa học[sửa | sửa mã nguồn]

• Phản ứng cháy: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O

Tổng quát: C_nH_2n+2 + (3n+1)/2 O₂ → n CO₂ + (n+1)H₂O

CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl

CH₃Cl + Cl₂ → CH₂Cl₂ + HCl

... và tiếp tục thế cho tới hết.

• Phản ứng nhiệt phân: tùy theo điều kiện mà cho sản phẩm khác nhau


• Ngoài các tính chất trên, các hợp chất thuộc dãy đồng đẳng ankan còn có phản ứng cracking

Phương pháp điều chế[sửa | sửa mã nguồn]

C_nH_2n +H₂ (Pt, Ni hoặc Pd),nhiệt độ---> C_nH_2n+2

Ví dụ: C₂H₄ + H₂ ---> C₂H₆

Hydrocarbon không no là các Hydrocarbon có các liên kết bội (liên kết đôi hoặc liên kết ba) giữa các nguyên tử carbon. Tùy thuộc vào loại liên kết bội mà các Hydrocarbon không no được chia thành các loại sau:

Một số chất Hydrocarbon không no[sửa | sửa mã nguồn]

Tính chất vật lý[sửa | sửa mã nguồn]

• Chất khí từ 1 → 4C: khí không màu, không mùi.


• Chất lỏng từ 5 → 17C


• Từ 18C trở lên: chất rắn.

Tính chất hóa học[sửa | sửa mã nguồn]

Ở điều kiện bình thường, các hydrocarbon ánh sáng và nhiệt độ phản ứng thế với halogen. Phản ứng thế tuân theo quy tắc Markovnikov, theo đó hiđro bậc cao hơn sẽ dễ bị thế hơn.

1. Phản ứng oxi hóa hoàn toàn:

C_nH_2n+2 + O₂ ==>n CO₂ + n H₂O

phản ứng trên còn được gọi là phản ứng cháy

1. Phản ứng oxi hóa không hòa toàn:

C_nH_2n+2 ==>C_nH_2n + H₂

Phản ứng trên còn được gọi là phản ứng tách hidro hay phản ứng đề hidro hóa.

Phương pháp điều chế[sửa | sửa mã nguồn]

a) Khai thác từ dầu mỏ, khí thiên nhiên qua các con đường cracking và chưng cất phân đoạn.

b) Phương pháp tăng mạch carbon

C₂H₅OH ---> C₂H₄ + H₂O

C₂H₆ ---> C₂H₄ +H₂

C₂H₂ -(nhị hợp)--> C₄H₄

C₄H₄ -(+ hydro)---> C₄H₈

Xycloparafin là các Hydrocarbon mà phân tử của nó gồm mạch các nguyên tử carbon khép kín thành vòng.
Xycloparafin còn được gọi là polymetylen với công thức chung là C_nH_2n.

Hydrocarbon thơm là các Hydrocarbon mà phân tử của chúng có các nhân benzen - C₆H₆. Một số Hydrocarbon thơm khác có cấu trúc phức tạp hơn với một số nhân benzen được ngưng tụ như naphtalen-C₁₀H₈, antraxen-C₁₄H₁₀

Một số chất thuộc nhóm Hydrocarbon thơm[sửa | sửa mã nguồn]

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Hiđrôcacbon

Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về Hiđrôcacbon

Văn bản liên kết